کلیات

تاریخچه
مهندسی بهداشت از سال 1331 تا سال 1335 غالبا به صورت تیمی مرکب از مهندسین کادر ستادی وزارتخانه در نقاط مختلف کشور فعالیت داشته اند . وظایف آنها علاقه بر تهیه دستوالعمل ها و فرمهایی در زمینه مراکز تهیه و توزیع و فروش مواد غذایی و اماکن عمومی ،‌ مبارزه با حشرات و جوندگان ، دفع فضولات جامد ،‌بهسازی منابع آب و طراحی نقشه های تیپ و اجرای پروژه های تامین آب آشامیدنی بود ( در این مدت نسبت به اجرای لوله کشی آب آشامیدنی46 شهر در ایران اقدام شده است ) طراحی پروژه های آب آشامیدنی با همکاری مهندسی مشاور لیچ فیلد صورت می گرفت . در آذر ماه سال 1332 اولین دوره کمگ مهندسی ایران با حضور 5 نفر از شهرستان تبریز ،‌5 نفر از تهران ، 5 نفر از شیراز ، 2 نفر از بابل و 2 نفر از رشت (جمعاپ 24 نفر) در پاکدشت ورامین (پلدشت سابق) تشکیل گردید .
از سال 1335 مهندسی بهداشت بصورت اداره کل درآمد و در مدت کوتاهی در بسیاری از استانهای کشور ادارات مهندسی بهداشت ایجاد شدند . در سال 1340 مدت کوتاهی مهندسی بهداشت با اداره ریشه کنی مالاریا ادغام گردید ولی بنا به دلایلی ، ادامه فعالیت واحدهای ادغام یافته ممکن نشده و در نتیجه مجددا اداره کل مهندسی بهداشت مستقلا به کار خود ادامه اد .
در طی سالهای 1335-40 بعلت بوجود آمدن سازمانهای و وزارتخانه هایی مرتبط با آب و برق مسئله تامین آب شهری از وظایف بهداری سابق منفک و به عهده وزارت آب و برق کشور گذاشته شد و بر تامین اب آشامیدنی و بهسازی محیط روستاها توسط اداره کل مهندسی بهداشت تاکید شد .
در طی سالهای قبل از 1340 و بعد از آن تعداد زیادی از مهندسین رشته های مختلف بویژه ساختمان و شیمی جهت اخذ تخصص در زمینه بهداشت و مدارک تحصیلی فوق لیسانس ، اکثرا با استفاده از بورسهای بین المللی به خارج از کشور اعزام شدند .
در این‌ راستا پیرو تشکیل‌ دوره‌ کمک‌ مهندسی‌ بهداشت‌ و دوره‌ کمک‌ بهسازی‌ از اوان‌ تشکیل‌ اداره‌ مهندسی‌ بهداشت‌ به‌ همت‌ آقای دکتر فریس‌ در پاکدشت‌ ورامین‌ ، اولین‌ دوره‌ بهسازی‌ با پذیرش‌ لیسانسیه‌ های‌ علوم‌ (شیمی‌ ، فیزیک‌ ، زیست‌ شناسی‌ ،...) در دانشکده‌ بهداشت‌ دانشگاه‌ تهران‌ آ غاز فعالیت‌ نمود ، این‌ دوره در سال 1345 تبدیل به دوره عالی بهسازی گردید که مدرک تحصیلی آن فوق لیسانس بود . در حال حاضر در 18 دانشگاه اقدام به تربیت نیروی انسانی کارشناس در زمینه بهداش محیط و در 26 دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی نیز نسبت به تربیت کاردانی بهداشت محیط اقدام می نمایند
نشکیلات اداره کل مهندسی بهداشت در سال 1344 شامل ادادات آب و فاضلاب ، بهسازی (شهر و روستایی)، هوا و محیط کار بود .
نیروی انسانی مهندسی بهداشت در سال 1344 در سطح کشور جمعا 564 نفر بود ، که در حال حاضر به استثناء کادر اداری حدودا 3714 نفر پزسنل تخصصی شامل 999 نفر کارشناس و کارشناس ارشد و 2815 نفر کاردان بهداشت محیط در واحدهای بهداشت محیط سطح کشور مشغول انجام وظیفه می باشند ، از اتفاقات مهم برای اداره کل ، تصویب قانون مواد خوردنی ، آشامینی ، آرایشی و بهداشتی در سال 1346 بود که زمینه اجرای قانونمندی را برای کنترل بهداشتی مراکز تهیه ، توزیع و فروش مواد غذایی و اماکن عمومی با استفاده از ماده 13 فراهم نمود .
در سال 1346 تامین آب آشامیدنی و بهسازی محیط روستاها از وزارت بهداری به وزارت آبادانی و مسکن انتقال یافت و در همین سال اداره کل مهندسی بهداشت به اداره کل بهداشت محیط تغییر نام یافت . در سال 1351 وظایف مذکور به عهده وزارت کشاورزی و پس از تشکیل وزارت تعاون به آن وزارتخانه محول گشت ، در سال 1356 با مصوبه ای وظایف یاد شده مجددا به اداره کل بهداشت محیط اعاده شد که در سال 1358 مصوبه مذکورمورد تاکید شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت .
اجرای پروژه های تامین آب آشامیدنی روستاها و عملیات بهسازی محیط با پیروزی انقلاب اسلامی توسعه قابل ملاحظه ای یافت ، ولی با توجه به اهمیت و گسترش سایر فعالیتهای بهداشت محیطی و لاجرم برای هماهنگ کردن تشکیلات بهداشت محیط با شبکه های بهداشتی و درمانی کشور در سال 1369 مسئولیت تامین آب آشامیدنی روستاها به سازمان جهاد سازندگی واگذار گردید و بدینوسیله زمینه ادغام فعالیتهای بهداشت محیط در شبکه فراهم شد .
در سال 1374 برای تعدیل نیروی انسانی و کاهش ابعاد تشکیلاتها در وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی دو اداره کل بهداشت محیط و اداره کل بهداشت حرفه ای ادغام یافتند ، با ادامه روند کوچک سازی تشکیلات و واگذاری بعضی از وظایف به بخش خصوصی تفویض اختیار مسئولیتها به دانشگاههای علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی در آذر ماه 1379 اداره کل بهداشت محیط و حرفه ای به مرکز سلامت محیط کار و حرفه ای تغییر نام یافت .


وظایف ، رسالت و اهداف:
تعریف بهداشت محیط :
عبارتست از کنترل عواملی از محیط زندگی که به گونه ای بر روی سلامت جسمی، روانی و اجتماعی انسان تاثیر می گذارند.
شرح وظایف :
1-
کنترل بهداشت محیط و مراکز تهیه و فروش مواد غذایی و اماکن عمومی
-
کنترل بهداشت محیط اماکن عمومی و مراکز تهیه و فروش مواد غذایی (شهری - روستایی - مسیر راه )
-
کنترل بهداشت محیط مساجد
-
کنترل بهداشت محیط زندانها
-
کنترل بهداشت محیط کشتارگاهها
-
کنترل بهداشت محیط پایانه‌های داخل و بین شهری و وسایط نقلیه مسافربری عمومی
-
بسیج سلامت نوروزی
-
روز بهداشت محیط
2-
برنامه‌های بهداشت و درمان کاهش اثرات بلایای طبیعی
-
اجرای طرح جامع عملیاتی آگاهی و سازماندهی مردم در برابر بلایای طبیعی
-
برنامه‌های آموزشی و کمک آموزشی در ارتباط با بلایا
-
تدوین شرح وظایف بهداشت محیط در بلایا
3-
کنترل مراکز یونساز
4-
نظارت وارزشیابی مستمر بر فعالیتهای مراکز بهداشت شهرستانها و ارائه پسخوراند
5-
مبارزه با حشرات و جوندگان
6-
کنترل و نظارت بر سموم و مواد شیمیایی
7-
پیگیری امور بهداشتی در کارگروه های استانی و شهرستانی و تصمیمات متخذه
8-
پیگیری در برنامه جلب همکاریهای بین بخشی و مشارکت مردمی
9-
تنظیم پرونده‌ها ، تهیه گزارش فعالیت ها و تهیه پس خوراند و پیگیری
10-
بررسی شکایات ، انجام مکاتبات و پیگیری اقدامات
11-
سرپرستی و راهبری برنامه‌های استانی و شهرستانی
15-
تهیه و تدوین طرح‌های تحقیقاتی در قالب کمیته‌های عملی